Mai 072020
 

«Quíxente tanto, meniña,       
            tívenche tan grande amor,      
            que para min eras lúa,
            branca aurora e craro sol;       
            augua limpa en fresca fonte,  
            rosa do xardín de Dios,          
            alentiño do meu peito,           
            vida do meu corazón».           
            Así che falín un día    
            camiñiño de San Lois,            
            todo oprimido de angustia,    
            todo ardente de pasión,         
            mentras que ti me escoitabas  
            depinicando unha frol,           
            porque eu non vise os teus ollos         
            que refrexaban traiciós.          
            Dempois que si me dixeches,
            en proba de teu amor
            décheme un caraveliño           
            que gardín no corazón.           
            ¡Negro caravel maldito,         
            que me fireu de dolor!           
            Mais a pasar polo río,
            ¡o caravel afondou!…
            Tan bo camiño ti leves           
            como o caravel levou.

Castro, Rosalía de (1863), Cantares gallegos.

Sabela. Preme aquí se queres escoitala.

Cristina Pato & Rosa Cedrón. Preme aquí se queres escoitala.

Abr 292020
 

Nasín cando as prantas nasen,
no mes das froles nasín,
nunha alborada mainiña,
nunha alborada de abril.
Por eso me chaman Rosa,
mais a do triste sorrir,
con espiñas para todos,
sin ningunha para ti.
Desque te quixen, ingrato,
todo acabóu para min,
que eras ti para min todo,
miña groria e meu vivir.
¿De qué, pois, te queixas, Mauro?
¿De qué, pois, te queixas, di,
cando sabes que morrera
por te contemplar felís?
Duro cravo me encravaches
con ese teu maldesir,
con ese teu pedir tolo
que non sei qué quer de min,
pois dinche canto dar puden
avariciosa de ti.
O meu corasón che mando
cunha chave para o abrir.
Nin eu teño mais que darche,
nin ti máis que me pedir.

Castro, Rosalía de (1863), Cantares gallegos.

Versión de Roi Casal. Roi Casal e Silvia Ferre en concerto. Preme aquí para escoitala

Versión de Roi Casal . Preme aquí para escoitala.

Madialeva. Se queres escoitar esta versión, preme aquí.

Abr 102020
 
1.


       As de cantar
     Que ch’ ei de dar zonchos;
     As de cantar
     Que ch’ ei de dar moitos.

              I.

     «As de cantar
Meniña gaiteira,
As de cantar
Que me morro de pena

     Canta meniña
Na veira da fonte,
Canta dareiche
Boliños do pote.

     Canta meniña
Con brando compas,
Dareich’ unha proya
Da pedra do lar.

     Papiñas con leite
Tamén che darei,
Sopiñas con viño,
Torrexas con mel.

     Patacas asadas
Con sal é vinagre,
Que saben á noces,
¡Que ricas que saben!

     ¡Que feira, rapaza,
Si cantas faremos!…
Festiña por fora,
Festiña por dentro.

     Canta si queres,
Rapaza do demo,
Canta si queres,
Dareich’ un mantelo.

     Canta si queres
Na lengua qu’ eu falo,
Dareich’ un mantelo.
Dareich’ un refaixo.

     Có son da gaitiña,
Có son da pandeira,
Che pido que cantes
Rapaza morena.

     Có son da gaitiña,
Có son do tambor,
Che pido que cantes
Meniña por Dios.”

              II.

     Asi mó pediron
Na veira do mar,
A ó pé das ondiñas
Que veñen e van.

     Asi mó pediron
Na veira do rio
Que corr’ antr’ as erbas
Do campo frorido.

    Cantaban os grilos,
Os galos cantaban,
O vento antr’ as follas
Runxindo pasaba.

     Campaban os prados,
Manaban as fontes,
Antr’ erbas e viñas
Figueiras e robres.

     Tocaban as gaitas
O son das pandeiras,
Bailaban os mozos
Cás mozas modestas.

     Que cofias tan brancas!
Que panos con freco!…
Que dengues de grana!
Que sintas! que adresos!

     Que ricos mandiles,
Que verdes refaixos…
Que feitos xustillos
De cór colorado!

    Tan vivos colores
A vista trubaban,
De velos tan vareos
O sol se folgaba.

     De velos bulindo
Por montes e veigas,
Coidou qu’ eran rosas
Garridas e frescas.

              III.

     Lugar mais hermoso
Non houbo na terra
Qu’ aquel qu’ eu miraba,
Qu’ aquel que me dera.

     Lugar mais hermoso
No mundo n’ hachara,
Qu’ aquel de Galicia, 
Galicia encantada!

     Galicia frorida,
Cal ela ningunha,
De froles cuberta,
Cuberta de espumas.

     D’ espumas qu’ o mare
Con pelras gomita,
De froles que nacen
A ó pé das fontiñas.

     De valles tan fondos,
Tan verdes, tan frescos,
Qu’ as penas se calman
No mais que con velos.

     Qu’ os anxeles neles
Dormidos se quedan,
Xa en forma de pombas,
Xa en forma de niebras.

              IV.

     Cantart’ ei, Galicia,
Teus dulces cantares,
Qu’ asi mó pediron
Na veira do mare.

     Cantar t’ ei, Galicia,
Na lengua gallega,
Consolo dos males,
Alivio das penas.

     Mimosa, soave,
Sentida, queixosa,
Encanta si rie,
Conmove si chora.

     Cal ela, ningunha
Tan dulce que cante,
Soidades amargas,
Sospiros amantes.

     Misterios da tarde,
Murmuxos da noite:
Cantar t’ ei, Galicia,
Na veira das fontes.

     Qu’ asi mó pediron,
Qu’ asi mó mandaron,
Que cant’ e que cante
Na lengua qu’ eu falo.

     Qu’ asi mó mandaron,
Qu’ asi mó dixeron…
Xa canto, meniñas,
Coidá que comenzo.

     Con dulce alegria, 
Con brando compás. 
O pé das ondiñas, 
Que veñen e van.

     Dios santo premita
Qu’ aquestes cantares,
D’ alivio vos sirvan
Nos vosos pesares.

     De amabre consolo,
De soave contento,
Cal fartan de dichas
Compridos deseyos.

     De noite, de dia,
N’ aurora, na sera,
Oiresme cantando
Por montes e veigas.

     Quen queira me chame,
Quen queira m’ obrige,
Cantar, cantareille
De noit’ e de dia.

     Por darlle contento,
Por darlle consolo,
Trocand’ en sonrisas
Queixiñas e choros.

     Buscaime, rapazas,
Velliñas, mociños,
Buscaim’ antr’ os robres,
Buscaim’ antr’ os millos.

     Nas portas dos ricos,
Nas portas dos probes,
Qu’ aquestes cantares
A todos responden.

     A todos, qu’ á Virxen
Axuda pedin,
Por que vos console
No voso sufrir.

     Nos vosos tormentos,
Nos vosos pesares.

    Coidá que comenso…
¡Meniñas, Dios diante!

Castro, R. (1863), Cantares Gallegos

Versión de Xardín Desordenado

Versión de Uxía

Cristina Fernández
Najla Shami

Abr 082011
 

Cando penso que te fuches,
negra sombra que m’ asombras,
ó pé dos meus cabezales
tornas facéndome mofa.
Cando maxino qu’ es ida,
no mesmo sol te m’ amostras,
i eres a estrela que brila,
i eres o vento que zoa.
Si cantan, es ti que cantas;
si choran, es ti que choras;
i es o marmurio do río,
i es a noite i es a aurora.
En todo estás e ti es todo
pra min i en min mesma moras,
nin m’ abandonarás nunca,
sombra que sempre m’ asombras.

Rosalía de Castro (1993) Follas Novas (Vigo: Galaxia)

Taru e os Paxaros Coiro (2010)

Amancio Prada (2005)


Luz Casal e Carlos Núñez (2004)


Astarot (2000)

Versión de Najla Shami

Versión de Evoeh

Coro Cántigas da Terra nova pestana ou xanela

(texto da primeira edición)

Cando penso que te fuches,
Negra sombra que m’ asombras,
Ô pe d’ os meus cabezales
Tornas facéndome mofa.
Cando maxino qu’ ês ida
N’o mesmo sol te m’ amostras,
Y eres a estrela que brila,
Y eres o vento que zóa.
Si cantan, ês tí que cantas,
Si choran, ês tí que choras,
Y-ês o marmurio d’ o rio
Y-ês a noite y ês a aurora.
En todo estás e ti ês todo,
Pra min y en min mesma moras,
Nin m’ abandonarás nunca,
Sombra que sempre m’ asombras.

Rosalía de Castro (1982) Follas novas, edición facsímil da primeira (A Coruña: Gráficas do Castro/Moret)

 Posted by at 10:00
Mar 262011
 

—Meniña, ti a máis fermosa
que a luz do sol alumbrara;
ti a estrela da mañanciña
que en puras tintas se baña;
ti a frol das froridas cumbres,
ti a ninfa das frescas augas,
ti como folla do lirio
branca, pura e contristada
¿Quen eres, fada sin nome
de tan dormentes miradas,
de tan dorida sonrisa
de feituriña tan cándida?
¿Quisais de muller naceches
sendo tan limpia e tan casta?
¿Quisais das brisas da tarde,
quisais das brétemas vagas
das burbulliñas dun río,
quisais dunha nube branca?
¿Ou as espumas do mare
a un raio de sol xuntadas
pousáronte ó ser de aurora
nunha cunchiña de nacra?
Mais, de onde queira que sexas,
tristísima pasionaria,
por ti sinto un amor puro
que pouco a pouco me mata.
Por ti, de noite e de día,
cal vaga sombra encantada,
preto do teu vivir ximo,
ximo cos ventos que pasan
facendo vibrar sonoras
sentidas cordas dun harpa,
que con ecos tembradores
dos meus amores che falan.
Mais dime: ¿por que estás muda,
di por que estás solitaria,
di por que vives nos montes
cos paxariños que cantan,
mentras ti choras e choras
ó pé dun olmo sentada,
toda de loito cuberta,
toda cuberta de lágrimas.

Rosalía de Castro (1996). Cantares Gallegos (Vigo: A Nosa Terra)

Roi Casal (2008) En

— Déixame vivir nos montes,
déixame estar solitaria,
déixame cos paxariños
que en derredor de min cantan.
Déixame vestir de loito,
cuberta por tristes bágoas,
i eco de homes non escoite
nin son de harmoniosas harpas,
que eses sons de amor á vida
rompen as miñas entrañas.
¿Si deles, galán, por sorte
doce consolo arrancaras
para un dor que non ten cura,
para un mal que non se acaba!
¡Si ó seu vibrar sonoroso
as tombas se levantaran
i o polvo que nelas mora
volto a vivir se axitara…!
Mais, cala, galán…, non toques
as soaves cordas dun harpa
que nin dá vida ós que morren
nin as tristes tombas levanta.
Cala, galán, cos cantares
que con paixón de amor cantas,
que os meus amores morreron
i aló antre as tombas me agardan.
Para min morreu a dicha,
morreu tamén a esperanza,
cubreuse o seu de tristura
i a terra de ásperas prantas.
Déixame vivir nos montes,
déixame estar solitaria,
déixame vestir de loito,
cuberta de amargas lágrimas.

Que a rula que viudou,
xurou de non ser casada,
nin pousar en ramo verde
nin beber da iauga crara.

Feb 262011
 

Unha vez tiven un cravo
cravado no corazón,
i eu non me acordo xa se era aquel cravo
de ouro, de ferro ou de amor.
Soio sei que me fixo un mal tan fondo,
que tanto me atormentou,
que eu día e noite sin cesar choraba
cal chorou Madanela na pasión.
“Señor, que todo o podedes
-pedínlle unha vez a Dios-
daime valor para arrincar dun golpe
cravo de tal condición”.
E doumo Dios, arrinqueino,
mais…¿quen pensara…? Despois
xa non sentin máis tormentos
nin soupen que era delor;
soupen só que non sei que me faltaba
en donde o cravo faltou,
e seica, seica tiven soidades
daquela pena…¡Bon Dios!
Este barro mortal que envolve o esprito
¡quen o entenderá, Señor…!

Rosalía de Castro (1993). Follas Novas. (Vigo: Galaxia)

Maite Dono (1998)

http://literaturagalega.as-pg.gal/ficheiros/elemsMultimedia/2460/O_cravo_MaiteDono1.mp3
Emilio Cao (1986)

 Posted by at 23:57
Nov 192010
 

Xan vai coller leña ó monte,
Xan vai a compoñer cestos,
Xan vai a poda-las viñas,
Xan vai a apaña-lo esterco,
e leva o fol ó muíño,
e trai o estrume ó cortello,
e vai á fonte por augua,
e vai a misa cos nenos,
e fai o leito i o caldo…
Xan, en fin, é un Xan compreto,
desos que a cada muller
lle conviña un polo menos.
Pero cando un busca un Xan,
casi sempre atopa un Pedro.

Pepa, a fertunada Pepa,
muller do Xan que sabemos,
mentras seu home traballa,
ela lava os pés no rego,
cátalle as pulgas ó gato,
peitea os longos cabelos,
bótalles millo ás galiñas,
marmura co irmán do crego,
mira si hai ovos no niño,
bota un ollo ós mazanceiros,
e lambe a nata do leite,
e si pode bota un neto
ca comadre, que agachado
traillo en baixo do mantelo.
E cando Xan pola noite
chega cansado e famento,
ela xa o espera antre as mantas,
e ó velo entrar dille quedo:

—Por Dios non barulles moito…
que me estou mesmo morrendo.
—¿Pois que tes, ña mulleriña?
—¿Que hei de ter? Deita eses nenos,
que esta madre roe en min
cal roe un can nun codelo,
i ó cabo ha de dar comigo
nos terrós do simiterio…
—Pois, ña Pepa, toma un trago
de resolio que aquí teño,
e durme, ña mulleriña,
mentras os meniños deito.

De bágoas se enchen os ollos,
de Xan ó ver tales feitos;
mas non temás, que antre mil,
n’ hai máis que un anxo antre os demos;
n’ hai máis que un atormentado
antre mil que dan tormentos.

Rosalía de Castro (1996), Follas Novas (Vigo: A Nosa Terra)

Quempallou (2004)

Uxía
Amandio Prada ft Martirio
 Posted by at 19:10
Xuñ 202010
 
Rosalía de Castro, 1837-1885

I
Vaite, noi-
te,—vai fuxin-
do.—Vente auro-
ra,—vente abrin-
do,—co teu ros-
tro,—que, sorrin-
do,—¡¡¡a sombra espanta!!!

¡Canta,
paxariño, can-
ta—de ponliña en pon-
la,—que o sol se levan-
ta—polo monte ver-
de,—polo verde mon-
te,—alegrando as her-
bas,—alegrando as fon-
tes!…

¡Canta, paxariño alegre,
canta!
¡Canta porque o millo medre,
canta!
Canta porque a luz te escoite,
canta!
Canta que fuxeu a noite.

Noite escura
logo ven
e moito dura
co seu manto
de tristura.
Con meigallos
e temores,
agoreira
de dolores,
agarimo
de pesares,
cubridora
en todo mal.
¡Sal…!

Que a auroriña
o ceu colora
cuns arbores
que namora,
cun sembrante
de ouro e prata
teñidiño
de escalrata.
Cuns vestidos
de diamante
que lle borda
o sol amante
antre as ondas
de cristal.

¡Sal…!
señora en todo mal,
que o sol
xa brila
nas cunchiñas do areal;
que a luz
do día
viste a terra de alegría;
que o sol
derrete con amor a escarcha fría.


II

Branca auro-
ra—ven chegan-
do,—i ás porti-
ñas—vai chaman-
do—dos que dor-
men—esperan-
do—¡o teu folgor…!

Cor…
de alba hermosa
lles estende
nos vidriños
cariñosa,
donde o sol
tamén suspende,
cando aló
no mar se tende,
de fogax
larada viva,
dempois leve,
fuxitiva,
triste, vago
resprandor.

Cantor
dos aires,
paxariño alegre,
canta,
canta porque o millo medre;
cantor
da aurora,
alegre namorado,
ás meniñas dille
que xa sal o sol dourado;

que o gaiteiro,
ben lavado,
ben vestido,
ben peitado,
da gaitiña
acompañado
¡á porta está…!
¡Xa…!

Se espricando
que te esprica,
repinica,
repinica
na alborada
ben amada
das meniñas
cantadeiras,
bailadoras,
rebuldeiras;
das velliñas
alegriñas;
das que saben
ben ruar.

¡Arriba
todas, rapaciñas do lugar,
que o sol
i a aurora xa vos vén a dispertar!
¡Arriba!
¡Arriba, toleirona mocidad,
que atru-
xaremos—cantaremos o ala…!!!

Rosalía de Castro (1980), Poesía en galego completa (Vigo: Edición Xerais de Galicia)

Carlos Núñez (2009).


Abe Rábade (2008).


Versión de A Quenlla (1997).

Lucía Pérez

Carapaus

Uxía Senlle

 Posted by at 14:13
Mai 072010
 

Maio longo… maio longo,
todo cuberto de rosas,
para algús telas de morte;
para outros telas de vodas.
Maio longo, maio longo,
fuches curto para min:
veu contigo a miña dicha,
volveu contigo a fuxir.

Rosalía de Castro (1993), Follas Novas (Vigo: Galaxia)

Señora Carmen (2009)


Carlos Núñez (2000)


Amancio Prada (1997)


Dolores Plata (1985)

 Posted by at 23:58
Mar 022010
 

Mais ó que ben quixo un día,
si a querer ten afición,
sempre lle queda unha mágoa
dentro do seu corasón.

I

Aló nas tardes serenas,
aló nas tardes caladas,
fanse máis duras as penas
que nas brandas alboradas.

Aló nas tardes sombrisas,
aló nas tardes escuras,
fanse máis cortas as risas,
máis negras as desventuras.

Que non hai sera tranquila
para quen remorsos garda,
e máis presto se aniquila
canto máis á noite agarda.

II

Eu ben sei destos secretos
que se esconden nas entrañas,
que rebolen sempre inquietos
baixo mil formas extrañas.

Eu ben sei destes tormentos
que consomen e dovoran,
dos que fan xemer os ventos,
dos que morden cando choran.

……………………

I anque hora sorrindo canto,
anque hora canto con brío,
tanto chorei, chorei tanto
como as auguiñas de un río.

Tiven en pasados días
fondas penas e pesares,
e chorei bágoas tan frías
como as auguiñas dos mares.

Tiven tan fondos amores
e tan fondas amarguras,
que eran fonte de dolores
nacida entre penas duras.

III

Ora río, ora contento
vou polas eiras cantando,
vendo de onda vén o vento
cando vou levar o gando.

Ora con grande sosiego
durmo na beira das fontes,
durmo na beira dos regos,
durmo na punta dos montes.

Mais ó que ben quixo un día
si a querer ten afición,
sempre lle queda unha mágoa
dentro do seu corasón.

Rosalía de Castro (1996). Cantares Gallegos. (Vigo: A Nosa Terra)

Carmen Rey

Amancio Prada

http://literaturagalega.as-pg.gal/ficheiros/elemsMultimedia/2476/Mais_o_que_ben_quixo_un_dia_AmancioPrada1.mp3
Resonet Mercedes Hernández, soprano.

Minima Son
ACadaCanto
 Posted by at 16:59