Xul 172020
 

Maruxiña, xentil Maruxiña,
ti mil penas do peito me tiras,
cando en rolda a mu[i]ñeira bailando
teu corpiño reviras e viras.

Maruxiña xentil, cando bailas,
vas bailando mainiña, mainiña,
vas bailando, bailando, bailando,
vas bailando e parece que fías.

Para tras e p’ra diante volvendo,
vas virando, virando, virando,
teu corpiño moendo, moendo,
e muiñando e remuiñando.

Como os xungos que branden co vento
e do trigo as espigas garridas,
teu corpiño garrido brandea
e túa leve e xentil cinturiña.

Túas xentís cadeiriñas movendo,
vas fiando, fiando, fiando,
teu corpiño moendo, moendo,
teu corpiño xentil peneirando.

Maruxiña, xentil Maruxiña,
ti mil penas do peito me tiras,
cando en rolda a muiñeira bailando
teu corpiño reviras e viras.

Pondal, E. (1886), Queixumes dos pinos.

Melodía composta por Pilar Castillo

Interpretación de Marcos Redondo

Xul 032020
 

Castellanos de Castilla,
tratade ben ós galegos;
cando van, van como rosas;
cando vén, vén como negros.

Cando foi, iba sorrindo,
cando ven, viña morrendo;
a luciña dos meus ollos,
o amantiño do meu peito

Aquel máis que neve branco,
aquel de dozuras cheo,
aquel por quen eu vivía
e sen quen vivir non quero.
Foi a Castilla por pan
e saramagos lle deron;
déronlle fel por bebida.
peniñas por alimento.

Déronlle, en fin, canto amargo
ten a vida no seu seo…
¡Casteláns, casteláns,
tendes corazón de fero!

¡Ai!, no meu corazonciño
xa non pode haber contento,
que está de dolor ferido,
que está de loito cuberto.

Morreu aquel que eu quería
e para min non hai consolo:
so hai para min, Castilla,
a mala lei que che teño.

Permita Deus, casteláns,
casteláns que aborrezo,
que antes os galegos morran
que ir a pedirvos sustento.

Pois tan mal corazón tendes,
secos fillos do deserto,
que se amargo pan vos gañan,
dádesllo envolto en venero.

Aló van, malpocadiños,
todos de esperanzas cheos,
e volven, ¡ai!, sen ventura
cun caudal de desprezos.

Van probes e tornan probes,
van sans e tornan enfermos,
que anque eles son como rosas,
tratádelos como negros.

¡Casteláns de Castela,
tendes corazón de aceiro,
alma coma as penas dura,
e sen entrañas o peito!

En tros de palla sentados,
sen fundamentos, soberbios,
pensas que os nosos filliños
para servirvos naceron.

E nunca tan torpe idea,
tan criminal pensamento
coubo en máis fatuas cabezas
ni en máis fatuos sentimentos.

Que Castela e Casteláns,
todos nun montón, a eito,
non valen o que unha herbiña
destes nosos campos frescos.

Só pezoñosas charcas
detidas no ardente solo
tes, Castela, que humedezan
eses teus labios sedentos.

Que o mar deixoute esquecida
e lonxe de ti correron
as brandas augas que traen
de plantas sen sementeiros.

Nin árbores que dean sombra,
nin sombra que preste alento…
Chaira e sempre chaira,
deserto e sempre deserto…

Esto che tocou, coitada,
por herdanza no universo,
¡miserable fanfurriñeira!,
triste herdanza foi por certo.

En verdade non hai, Castela,
nada coma ti tan feo,
que aínda mellor que Castela
valera dicir inferno.

¿Por que aló fuches, meu ben?
¡Nunca tal houberas feito!
¡Trocar campiños floridos
por tristes campos sen rego!

¡Trocar tan claras fontiñas,
ríos tan murmuradores
por seco polbo que nunca
mollan as bágoas do ceo!

Mais, ¡ai!, de onda min te fuches
sen dó do meu sentimento,
e aló a vida che quitaron ,
aló a mortiña che deron.

Morriches, meu queridiño,
e para min non hai consolo,
que onde antes te vía, agora,
xa solo unta tomba vexo.

Triste como a mesma noite,
farto de dolor o peito,
pídolle a Deus que me mate,
porque xa vivir non quero.

Mais en tanto non me mata,
casteláns que aborrezo,
hei, para vergonza,
heivos de cantar xemendo:

 ¡Castellanos de Castilla
Tratade ben ôs gallegos;
Cando van, van como rosas
Cando vên, vên como negros!

Castro, R. (1863), Cantares Gallegos

MJ
Os Carunchos
Aid
Gelria


Mai 292020
 

Da aldea lexana fumegan as tellas;
detrás dos petoutos vai póndose o sol;
retornan prós eidos coa noite as ovellas
tiscando nas beiras o céspede mol.

Un vello, arrimado nun pau de sanguiño,
o monte atravesa de cara ó piñar.
Vai canso; unha pedra topou no camiño
e nela sentouse pra folgos tomar.

-¡Ai! –dixo-, ¡que triste!
¡que triste eu estou!
I on sapo, que oía,
repuxo: -¡Cro, cro!

¡As ánemas tocan!… Tal noite como esta
queimóuseme a casa, morreume a muller;
ardeume a xugada na corte, i a besta,
na terra a semente botouse a perder.

Vendín prós trabucos bacelos e horas
e vou polo mundo de entón a pedir;
mais cando non topo pechadas as portas
os cans sáienme a elas e fanme fuxir.

-Canta, sapo, canta;
ti i eu ¡somos dous!…-
I o sapo, choroso,
cantaba: -¡Cro, cro!

Soliños estamos entrambos na terra,
mais nela un buraco ti alcontras i eu non;
a ti non te morden os ventos da serra,
i a min as entranas i os ósos me ron.

Ti, nado nos montes, nos montes esperas,
decote cantando, teu térmeno ver;
eu, nado entre os homes, dormendo entre as feras,
e morte non acho, si quero morrer.

-Xa tocan… Recemos

Curros Enríquez, M., (1880) Aires da miña terra.

Luís Emilio Batallán
Mai 072020
 

«Quíxente tanto, meniña,       
            tívenche tan grande amor,      
            que para min eras lúa,
            branca aurora e craro sol;       
            augua limpa en fresca fonte,  
            rosa do xardín de Dios,          
            alentiño do meu peito,           
            vida do meu corazón».           
            Así che falín un día    
            camiñiño de San Lois,            
            todo oprimido de angustia,    
            todo ardente de pasión,         
            mentras que ti me escoitabas  
            depinicando unha frol,           
            porque eu non vise os teus ollos         
            que refrexaban traiciós.          
            Dempois que si me dixeches,
            en proba de teu amor
            décheme un caraveliño           
            que gardín no corazón.           
            ¡Negro caravel maldito,         
            que me fireu de dolor!           
            Mais a pasar polo río,
            ¡o caravel afondou!…
            Tan bo camiño ti leves           
            como o caravel levou.

Castro, Rosalía de (1863), Cantares gallegos.

Sabela. Preme aquí se queres escoitala.

Cristina Pato & Rosa Cedrón. Preme aquí se queres escoitala.

Abr 292020
 

Nasín cando as prantas nasen,
no mes das froles nasín,
nunha alborada mainiña,
nunha alborada de abril.
Por eso me chaman Rosa,
mais a do triste sorrir,
con espiñas para todos,
sin ningunha para ti.
Desque te quixen, ingrato,
todo acabóu para min,
que eras ti para min todo,
miña groria e meu vivir.
¿De qué, pois, te queixas, Mauro?
¿De qué, pois, te queixas, di,
cando sabes que morrera
por te contemplar felís?
Duro cravo me encravaches
con ese teu maldesir,
con ese teu pedir tolo
que non sei qué quer de min,
pois dinche canto dar puden
avariciosa de ti.
O meu corasón che mando
cunha chave para o abrir.
Nin eu teño mais que darche,
nin ti máis que me pedir.

Castro, Rosalía de (1863), Cantares gallegos.

Versión de Roi Casal. Roi Casal e Silvia Ferre en concerto. Preme aquí para escoitala

Versión de Roi Casal . Preme aquí para escoitala.

Madialeva. Se queres escoitar esta versión, preme aquí.

Abr 102020
 
1.


       As de cantar
     Que ch’ ei de dar zonchos;
     As de cantar
     Que ch’ ei de dar moitos.

              I.

     «As de cantar
Meniña gaiteira,
As de cantar
Que me morro de pena

     Canta meniña
Na veira da fonte,
Canta dareiche
Boliños do pote.

     Canta meniña
Con brando compas,
Dareich’ unha proya
Da pedra do lar.

     Papiñas con leite
Tamén che darei,
Sopiñas con viño,
Torrexas con mel.

     Patacas asadas
Con sal é vinagre,
Que saben á noces,
¡Que ricas que saben!

     ¡Que feira, rapaza,
Si cantas faremos!…
Festiña por fora,
Festiña por dentro.

     Canta si queres,
Rapaza do demo,
Canta si queres,
Dareich’ un mantelo.

     Canta si queres
Na lengua qu’ eu falo,
Dareich’ un mantelo.
Dareich’ un refaixo.

     Có son da gaitiña,
Có son da pandeira,
Che pido que cantes
Rapaza morena.

     Có son da gaitiña,
Có son do tambor,
Che pido que cantes
Meniña por Dios.”

              II.

     Asi mó pediron
Na veira do mar,
A ó pé das ondiñas
Que veñen e van.

     Asi mó pediron
Na veira do rio
Que corr’ antr’ as erbas
Do campo frorido.

    Cantaban os grilos,
Os galos cantaban,
O vento antr’ as follas
Runxindo pasaba.

     Campaban os prados,
Manaban as fontes,
Antr’ erbas e viñas
Figueiras e robres.

     Tocaban as gaitas
O son das pandeiras,
Bailaban os mozos
Cás mozas modestas.

     Que cofias tan brancas!
Que panos con freco!…
Que dengues de grana!
Que sintas! que adresos!

     Que ricos mandiles,
Que verdes refaixos…
Que feitos xustillos
De cór colorado!

    Tan vivos colores
A vista trubaban,
De velos tan vareos
O sol se folgaba.

     De velos bulindo
Por montes e veigas,
Coidou qu’ eran rosas
Garridas e frescas.

              III.

     Lugar mais hermoso
Non houbo na terra
Qu’ aquel qu’ eu miraba,
Qu’ aquel que me dera.

     Lugar mais hermoso
No mundo n’ hachara,
Qu’ aquel de Galicia, 
Galicia encantada!

     Galicia frorida,
Cal ela ningunha,
De froles cuberta,
Cuberta de espumas.

     D’ espumas qu’ o mare
Con pelras gomita,
De froles que nacen
A ó pé das fontiñas.

     De valles tan fondos,
Tan verdes, tan frescos,
Qu’ as penas se calman
No mais que con velos.

     Qu’ os anxeles neles
Dormidos se quedan,
Xa en forma de pombas,
Xa en forma de niebras.

              IV.

     Cantart’ ei, Galicia,
Teus dulces cantares,
Qu’ asi mó pediron
Na veira do mare.

     Cantar t’ ei, Galicia,
Na lengua gallega,
Consolo dos males,
Alivio das penas.

     Mimosa, soave,
Sentida, queixosa,
Encanta si rie,
Conmove si chora.

     Cal ela, ningunha
Tan dulce que cante,
Soidades amargas,
Sospiros amantes.

     Misterios da tarde,
Murmuxos da noite:
Cantar t’ ei, Galicia,
Na veira das fontes.

     Qu’ asi mó pediron,
Qu’ asi mó mandaron,
Que cant’ e que cante
Na lengua qu’ eu falo.

     Qu’ asi mó mandaron,
Qu’ asi mó dixeron…
Xa canto, meniñas,
Coidá que comenzo.

     Con dulce alegria, 
Con brando compás. 
O pé das ondiñas, 
Que veñen e van.

     Dios santo premita
Qu’ aquestes cantares,
D’ alivio vos sirvan
Nos vosos pesares.

     De amabre consolo,
De soave contento,
Cal fartan de dichas
Compridos deseyos.

     De noite, de dia,
N’ aurora, na sera,
Oiresme cantando
Por montes e veigas.

     Quen queira me chame,
Quen queira m’ obrige,
Cantar, cantareille
De noit’ e de dia.

     Por darlle contento,
Por darlle consolo,
Trocand’ en sonrisas
Queixiñas e choros.

     Buscaime, rapazas,
Velliñas, mociños,
Buscaim’ antr’ os robres,
Buscaim’ antr’ os millos.

     Nas portas dos ricos,
Nas portas dos probes,
Qu’ aquestes cantares
A todos responden.

     A todos, qu’ á Virxen
Axuda pedin,
Por que vos console
No voso sufrir.

     Nos vosos tormentos,
Nos vosos pesares.

    Coidá que comenso…
¡Meniñas, Dios diante!

Castro, R. (1863), Cantares Gallegos

Versión de Xardín Desordenado

Versión de Uxía

Cristina Fernández
Najla Shami

Out 092012
 

Miráchesme, miréiche, nos miramos;
Sorríchesme, sorrinme, os dous sorrimos;
N’os nosos ollos nosa imaxen vimos:
Ti n’os meus, eu n’os teus nos retratamos,

Desde entonces d’amor nos abrasamos;
Un mesmo gusto ou pena os dous sentimos,
E anque a paraxes diferentes imos,
Decote n’o camiño tropezamos.

Xa que d’o corazón libres dispomos,
Ós páxaros d’os bosques imitemos,
Que os niños fan entre ramaxe e gomos;

Nosa doce ventura apresuremos,
Que a vida é curta e responsables somos
D’o tempo tan precioso que perdemos.

Añón Paz, Francisco, Poesías Galegas, A Coruña, Publicacións da Real Academia Galega, 1966.

Versión de Suso Vaamonde

 Posted by at 00:00
Xan 212012
 
20 de decembro de 2007: Cen anos do himno galego
¿Que din os rumorosos,
na costa verdecente,
ó raio trasparente
do prácido lüar…?
¿Que din as altas copas
d’escuro arume harpado
co seu ben compasado,
monótono fungar…?

“Do teu verdor cingido
e de benignos astros,
confín dos verdes castros
e valeroso clan,
non des a esquecemento
da injuria o rudo encono;
desperta do teu sono,
fogar de Breogán.

Os boos e generosos
a nosa voz entenden,
e con arroubo atenden
o noso rouco son;
mas sós os ignorantes
e férridos e duros,
imbéciles e escuros,
non os entenden, non.

Os tempos son chegados
dos bardos das edades,
qu’as vosas vaguedades
cumprido fin terán;
pois donde quer, gigante,
a nosa voz pregoa
a redenzón da boa
nazón de Breogán.

Pondal, Eduardo (2001) Poesía galega completa II. Poemas impresos; edición de Manuel Ferreiro (Santiago de Compostela: Sotelo Blanco)

El Puto Coke
Luar na Lubre
Coral El Eco

Juan Pardo

Real Filharmonía de Galicia
Versión beatbox de Carlos Gende nova pestana ou xanela

María do Ceo

Cantares de Brión

Teus fillos vagorosos,
en quen honor só late,
a intrépido combate
dispondo o peito van;
sé por ti mesma libre
d’indigna servidume
e d’oprobioso alcume,
región de Breogán.

Á nobre Lusitania
os brazos tende amigos,
que os eidos ven, antigos,
con un pungente afán;
e cumpre as vaguedades
dos teus soantes pinos
duns mágicos destinos,
¡oh, grei de Breogán!

Amor de terra verde,
da verde terra nosa,
encende a raza briosa
de Ousinde e de Froxán,
e, aló nos seus garridos
justillos mal constreitos,
os doces e albos peitos
das fillas de Breogán;

qu’á nobre prole insinen
fortísimos acentos,
non mólidos concentos
qu’a virges só ben ’stán;
mas os robustos ecos
que, ¡oh, patria!, ben recordas
das sonorosas cordas
das harpas de Breogán.

¡Estima non s’alcanza
cun vil gemido brando,
cal quen requer rogando
con voz qu’esquecerán;
mas cun rumor gigante,
sublime e parecido
ó intrépido sonido
das armas de Breogán!”

Coro popular Jabalón
 Posted by at 19:52
Abr 082011
 

Cando penso que te fuches,
negra sombra que m’ asombras,
ó pé dos meus cabezales
tornas facéndome mofa.
Cando maxino qu’ es ida,
no mesmo sol te m’ amostras,
i eres a estrela que brila,
i eres o vento que zoa.
Si cantan, es ti que cantas;
si choran, es ti que choras;
i es o marmurio do río,
i es a noite i es a aurora.
En todo estás e ti es todo
pra min i en min mesma moras,
nin m’ abandonarás nunca,
sombra que sempre m’ asombras.

Rosalía de Castro (1993) Follas Novas (Vigo: Galaxia)

Taru e os Paxaros Coiro (2010)

Amancio Prada (2005)


Luz Casal e Carlos Núñez (2004)


Astarot (2000)

Versión de Najla Shami

Versión de Evoeh

Coro Cántigas da Terra nova pestana ou xanela

(texto da primeira edición)

Cando penso que te fuches,
Negra sombra que m’ asombras,
Ô pe d’ os meus cabezales
Tornas facéndome mofa.
Cando maxino qu’ ês ida
N’o mesmo sol te m’ amostras,
Y eres a estrela que brila,
Y eres o vento que zóa.
Si cantan, ês tí que cantas,
Si choran, ês tí que choras,
Y-ês o marmurio d’ o rio
Y-ês a noite y ês a aurora.
En todo estás e ti ês todo,
Pra min y en min mesma moras,
Nin m’ abandonarás nunca,
Sombra que sempre m’ asombras.

Rosalía de Castro (1982) Follas novas, edición facsímil da primeira (A Coruña: Gráficas do Castro/Moret)

 Posted by at 10:00
Mar 262011
 

—Meniña, ti a máis fermosa
que a luz do sol alumbrara;
ti a estrela da mañanciña
que en puras tintas se baña;
ti a frol das froridas cumbres,
ti a ninfa das frescas augas,
ti como folla do lirio
branca, pura e contristada
¿Quen eres, fada sin nome
de tan dormentes miradas,
de tan dorida sonrisa
de feituriña tan cándida?
¿Quisais de muller naceches
sendo tan limpia e tan casta?
¿Quisais das brisas da tarde,
quisais das brétemas vagas
das burbulliñas dun río,
quisais dunha nube branca?
¿Ou as espumas do mare
a un raio de sol xuntadas
pousáronte ó ser de aurora
nunha cunchiña de nacra?
Mais, de onde queira que sexas,
tristísima pasionaria,
por ti sinto un amor puro
que pouco a pouco me mata.
Por ti, de noite e de día,
cal vaga sombra encantada,
preto do teu vivir ximo,
ximo cos ventos que pasan
facendo vibrar sonoras
sentidas cordas dun harpa,
que con ecos tembradores
dos meus amores che falan.
Mais dime: ¿por que estás muda,
di por que estás solitaria,
di por que vives nos montes
cos paxariños que cantan,
mentras ti choras e choras
ó pé dun olmo sentada,
toda de loito cuberta,
toda cuberta de lágrimas.

Rosalía de Castro (1996). Cantares Gallegos (Vigo: A Nosa Terra)

Roi Casal (2008) En

— Déixame vivir nos montes,
déixame estar solitaria,
déixame cos paxariños
que en derredor de min cantan.
Déixame vestir de loito,
cuberta por tristes bágoas,
i eco de homes non escoite
nin son de harmoniosas harpas,
que eses sons de amor á vida
rompen as miñas entrañas.
¿Si deles, galán, por sorte
doce consolo arrancaras
para un dor que non ten cura,
para un mal que non se acaba!
¡Si ó seu vibrar sonoroso
as tombas se levantaran
i o polvo que nelas mora
volto a vivir se axitara…!
Mais, cala, galán…, non toques
as soaves cordas dun harpa
que nin dá vida ós que morren
nin as tristes tombas levanta.
Cala, galán, cos cantares
que con paixón de amor cantas,
que os meus amores morreron
i aló antre as tombas me agardan.
Para min morreu a dicha,
morreu tamén a esperanza,
cubreuse o seu de tristura
i a terra de ásperas prantas.
Déixame vivir nos montes,
déixame estar solitaria,
déixame vestir de loito,
cuberta de amargas lágrimas.

Que a rula que viudou,
xurou de non ser casada,
nin pousar en ramo verde
nin beber da iauga crara.